„Trzeba w każdym człowieku umieć ujrzeć jego punkt achillesowy, bolący, słaby punkt, który trzeba umieć leczyć i jednocześnie trzeba umieć dostrzec jego punkt archimedesowy, ten punkt oparcia, dzięki któremu można wydobyć z człowieka nieznane a wielkie czyny”

Maria Grzegorzewska

  • ppp-h1.jpg
  • ppp-h2.jpg
  • ppp-h3.jpg
  • ppp-h5.jpg

Mowa jest głównym środkiem porozumiewania się między ludźmi, a prawidłowy jej rozwój stanowi podstawę kształtowania się osobowości dziecka. Mowa pozostaje w ścisłym związku z myśleniem, wpływa na sukcesy bądź niepowodzenia dziecka. Dzieci pozbawione indywidualnej pomocy w okresie , gdy powinny poprawnie wymawiać już wszystkie głoski (5-6 rok życia) przyzwyczajają się do wadliwej wymowy; po 14 roku życia nieprawidłowa artykulacja ulega zmechanizowaniu - po tym okresie usunięcie wady wymowy jest trudne       i długotrwałe. Przedłużające się funkcjonowanie dziecka z  wadą wymowy może mieć wielorakie następstwa, tj. obniżają osiągnięcia szkolne  wpływając na powstawanie  trudności w nauce, wpływają ujemnie na kształtowanie się osobowości dziecka, wpływają niekorzystnie na akceptację społeczną  jednostki w grupie, kształtują negatywne postawy wobec szkoły, ograniczają możliwość wyboru szkoły i zawodu.

 

Wpływ zaburzeń mowy na trudności w nauce pojawia się przede wszystkim w przypadku przedmiotów, które wymagają, aby  dziecko poprawnie pisało, czytało i wypowiadało się.

 

Istnieje potoczne przekonanie, że „ jak ktoś mówi tak też pisze”. Jest to pewne uogólnienie, ale ma ono uzasadnienie w przypadku wad wymowy polegających na zamianie głosek (substytucja). Do tych wad wymowy należy m.in. seplenienie (zamiana głosek szumiących na syczące); mowa bezdźwięczna (zamiana głosek dźwięcznych na bezdźwięczne) zastępowanie głoski /k/ przez /t/, czy /g/ przez /d/; jak i zamiany głoski /r/ przez  /l/ czy /j/ itp. Najczęstszym powodem powstawania błędów w pisaniu jest brak stabilnych wzorców słuchowych głosek. Dziecko nie różnicuje wówczas dźwięków zbliżonych fonetycznie np.: s i sz. Nie wie  jaką głoskę powinno zrealizować, w związku z czym nie wie także jaką literę w słyszanym słowie  powinno napisać. Można też wyróżnić takie wady wymowy, które nie mają bezpośredniego przełożenia na pisownię, ale mają duże znaczenie w kształtowaniu się osobowości dziecka. Są to wady polegające na deformowaniu ( zniekształceniu) głosek( np. międzyzębowa wymowa głosek; wszelkie odmiany deformacji głoski /r/ itp.). Występujące wady wymowy mogą znacznie zaniżać samoocenę dziecka. Dziecko staje się nieśmiałe, płaczliwe, mniej aktywne na zajęciach, izoluje się od grupy rówieśniczej. Z czasem mogą kształtować się negatywne postawy wobec szkoły, a co za tym idzie zaległości i trudności w nauce. Argumentem przemawiającym za podjęciem terapii logopedycznej jest również poprawa czytelności wypowiedzi. Niewłaściwa artykulacja czyni wypowiedź zamazaną, trudną w odbiorze. Dzieci z zaburzeniami mowy świadome swojej wady, cały swój wysiłek kierują na przebrnięcie przez wypowiedź, często upraszczając jej treść. Przykre doświadczenia skłaniają raczej do unikania mówienia, wywołują lęk przed wypowiadaniem się[1].

 

            W miesiącach poprzedzających rozpoczęcie roku szkolnego 2014/2015 do Poradni w Nowym Targu zgłoszono ponad 250 wniosków dotyczących wydania opinii  w sprawie odroczenia dzieci od obowiązku szkolnego. Jako główną przyczynę wymieniano problemy w mówieniu i zaburzenia emocjonalne. Poradnia  wydała wówczas ponad 180 opinii zalecających odroczenie dzieci od rozpoczęcia   nauki w szkole. Ta duża ilość odroczonych dzieci, które prawdopodobnie powtarzają aktualnie klasę 0 z powodu m. in. różnych  wad wymowy stała się bezpośrednim impulsem do przeprowadzenia przesiewowych badań logopedycznych w szkołach  będących w rejonie pracy Poradni, a więc w Gminie Szaflary,  Gminie Ochotnica Dolna, Gminie Czarny Dunajec, Gminie Nowy Targ, Mieście Nowy Targ, Gminie  Łapsze Niżne,  Mieście i Gminie Szczawnica, Gminie  Krościenko, Gminie  Czorsztyn.

 

Celem przeprowadzenia badań przesiewowych wśród uczniów klasy I szkół podstawowych oraz  sporządzenia przez pracowników Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w Nowym Targu  raportu było określenie poziomu rozwoju mowy uczniów podejmujących naukę w klasie I w roku szkolnym 2014/2015 po obniżeniu wieku rozpoczęcia nauki w szkole do 6 roku życia. Zamierzeniem było również zwrócenie uwagi organom  prowadzącym szkoły i przedszkola na zjawisko występowania problemów w mówieniu u bardzo dużej liczby dzieci uczęszczających do szkół i przedszkoli w miastach i gminach będących pod opieką Poradni, a także na niewystarczającą w stosunku do potrzeb pomoc logopedyczną oferowaną tym dzieciom.

Badaniami objęto 540 dzieci w wieku 6-ciu i 7-miu lat. Badania zostały przeprowadzone  we wrześniu, październiku i listopadzie 2014 roku w oparciu o przesiewowy test logopedyczny autorstwa  Zbigniewa Tarkowskiego badający podstawowe kompetencje językowe dziecka i poziom jego artykulacji.